Jeśli wyobrażasz sobie dno oceanu jako po prostu ciemne i puste miejsce, przygotuj się na zdumienie. Niedawno nauka wstrząsnęła fundamentami zoologii, odkrywając stworzenia, które wyglądają jak żywcem wyjęte z filmu science fiction, jak te praktycznie niewidoczne ośmiornice , które kamuflują się w absolutnej ciemności Oceanu Spokojnego i Atlantyckiego.
Nie mówimy tu o pojedynczym zwierzęciu, ale o grupie głowonogów, które doprowadziły sztukę kamuflażu do granic możliwości. Od gatunków zachowujących cechy niemowlęcia nawet jako dorosłe, po mięczaki wykonane ze szkła – głębiny wciąż oferują niespodzianki, które pozostawiają bez słowa nawet najbardziej doświadczonych badaczy.
Zagadka Microeledone galapagensis
Na głębokości około 1.773 metrów, w pobliżu wyspy Darwin na Galapagos, zespół pod kierownictwem Janet R. Voight i współpracowników z kilku międzynarodowych instytucji odkrył gatunek, którego nie było na żadnej mapie: Microeledone galapagensis . To niewielkie stworzenie o krępej budowie i krótkich kończynach ma unikalną cechę, która przeczy wszelkim oczekiwaniom: jego skóra grzbietowa jest niemal całkowicie pozbawiona pigmentu.
Najciekawsze jest to, że podczas gdy większość ośmiornic głębinowych używa chromatoforów, aby uniknąć bycia widzianymi, to zwierzę jest z zewnątrz niemal przezroczyste . Jednak analiza tomografii komputerowej (mikroCT) wykazała, że jego wnętrze jest ciemne. Oznacza to, że ma odwrócone cieniowanie , strukturę anatomiczną, która nie ma wyraźnego odpowiednika u jego bliskich krewnych.
Aby wyjaśnić to zjawisko, eksperci nazywają je heterochronią . Zasadniczo wygląda to tak, jakby zegar rozwoju embrionalnego zwariował, powodując, że dorosły osobnik zachowuje cechy larwalne lub młodociane, takie jak brak pigmentu i gładka skóra. Nazywa się to neotenią i to ona nadaje mu ten upiorny, eteryczny wygląd.
To odkrycie było tak przełomowe, że wymusiło zmianę definicji całej rodziny Megaleledonidae. Odkryto, że ośmiornica ta nie posiada worka atramentowego ani uchyłka wola – dwóch narządów, które wcześniej uważano za niezbędne dla wszystkich członków tej grupy. To dowodzi, że taksonomia batialna to długi i złożony proces, a każdy okaz może zmienić historię biologiczną.
Fascynująca szklana ośmiornica
Z drugiej strony mamy słynną szklaną ośmiornicę, należącą do rodzaju Vitreledonella . Podczas gdy poprzednia była półprzezroczysta, ta to w zasadzie kawałek szkła unoszący się na wodzie. Jest tak przezroczysta, że możemy dostrzec jedynie jej prostokątne oczy , nerw wzrokowy i niektóre części wewnętrzne, takie jak żołądek.
Gatunek ten wzbudził ostatnio sensację dzięki nagraniom z Instytutu Oceanicznego Schmidta i odkryciom w kanionie podmorskim Mar del Plata w Argentynie, na głębokości około 4.000 metrów . Wyobraźcie sobie miażdżące ciśnienie i lodowate zimno panujące w tych rejonach; to właśnie tam to stworzenie, mierzące około 45 centymetrów długości, szybuje niczym duch.
Szklana ośmiornica jest niezwykle delikatna, co czyni jej badanie prawdziwym koszmarem dla biologów. Jej ciało jest idealnie przystosowane do przetrwania w ciemności, dzięki czemu jest niewidoczna zarówno dla ofiar, jak i drapieżników. Fakt, że jej zdjęcia na żywo stały się viralem, pomógł milionom ludzi odkryć tajemnice oceanu.
Co pozostaje do odkrycia
Pomimo tych kamieni milowych, wiele elementów układanki wciąż nie pasuje. Na przykład w przypadku Microeledone galapagensis nie wiemy, czy żyje on wyłącznie na Wyspach Galapagos, czy też jest rozprzestrzeniony w całym wschodnim Pacyfiku. Co więcej, analiza molekularna jest niezbędna , aby dokładnie określić jego miejsce w drzewie genealogicznym głowonogów.
Nie mamy też pojęcia, co je, jak się rozmnaża ani jak zachowuje się na co dzień. To przypomina nam, że choć wydaje nam się, że znamy planetę, dno oceanów pozostaje niezbadaną granicą . Fakt, że wciąż odkrywamy nowe gatunki na obszarach już zbadanych, pokazuje nam, że natura zawsze ma asa w rękawie.
Istnienie tych przezroczystych głowonogów, czy to w wyniku neotenii, czy ewolucji w kierunku całkowitej przejrzystości, podkreśla niewidzialność życia. Od Atlantyku po Pacyfik, te upiorne stworzenia uczą nas, że niewidzialność jest czasami najlepszą strategią na podbój najbardziej niegościnnych zakątków Ziemi.
